CAY is een zorgvuldige, precieze yogavorm – ontstaan uit het besef dat spanning(spatronen) loslaten nog niet zo eenvoudig is. Ons brein beloont dit loslaten in eerste instantie namelijk niet. Zeker niet zolang we gestrest en/of vermoeid zijn. Oude patronen zijn dan vertrouwder en daarom lijken ze veiliger. It may be shitty, but at least it is warm.

In de yogalessen van afgelopen twee weken, las ik het verhaaltje voor van Mohini, dat ik tegenkwam in een boek van Tara Brach. Dat ging zo:

‘Mohini was een witte koningstijger die jarenlang in de dierentuin in Washington D.C. verbleef. Een groot aantal jaren bracht zij door in een kooi met ijzeren tralies en een cementen vloer van ongeveer vier bij vier meter. Mohini liep in haar kleine verblijf de hele dag rusteloos heen en weer. Uiteindelijk creëerden biologen en medewerkers van de dierentuin een natuurlijke woonomgeving voor haar. Deze strekte zich over verscheidene hectaren uit. Er waren heuvels, bomen, een vijver en verschillende soorten planten. Enthousiast en vol verwachting lieten de medewerkers van de dierentuin Mohini vrij in haar nieuwe en uitgestrekte woonomgeving. Het was echter te laat. De tijger zocht onmiddellijk een schuilplaats in een hoek van het omheinde gebied en verbleef daar de rest van haar leven. Mohini liep in die hoek rusteloos heen en weer op een plek van vier bij vier meter totdat daar geen gras meer over was.’

Dit is uiteraard tragisch én kan ons inspireren, want aan de ene kant lijken we op de tijger en blijven we makkelijk vast zitten in oude patronen. Aan de andere kant zijn wij anders dan de tijger in staat tot zelfonderzoek. Hierin kan yoga een grote rol spelen. Brengt dat vaste patroon van ambitie en wilskracht ons inderdaad op nieuw terrein of blijven we ook in dat geval in feite rondjes draaien op onze vier bij vier? Je ontdekt het in je yogales.

Loslaten in een yogales

In de yogalessen leren we onszelf ten diepste kennen. Als dit zelfonderzoek, is verankerd in het hier & nu en in lichtheid, kunnen we ons ont-wikkelen en komen we op het pad van bevrijding van onze vastgeroeste patronen.

* Verankering in het hier & nu

In een yogales volgen we steeds opnieuw onze adem. Het centrale punt onder de navel is daarvoor de fysieke houvast. Dat volgen kan alleen in het hier & nu en helpt ons eenvoudig, onze aanwezigheid te vergroten. Zintuigelijke waarnemingen zoals het aandachtig luisteren naar geluiden in de omgeving hebben het zelfde effect. Het zorgt hiermee voor ruimte ten opzichte van onze gedachtenpatronen, waardoor we ons daar – voor het moment, vrij van kunnen maken.

* Verankering in lichtheid

Zelfafwijzing ligt in een yogales altijd op de loer. Dit sluit de toegang tot diepere lagen af. Daarom besteden we bewust zoveel tijd en aandacht aan het steeds opnieuw vertrekken vanuit ontspanning. Ontspanning en een open houding zijn natuurlijk sterk waarneembaar in ons lichaam, specifiek in de hartstreek maar ook in bekken, buik, maagstreek en keel. We proberen de ontspanning en lichtheid in stand te houden door te accepteren wat we tegenkomen. Vanuit een liefdevolle vriendelijkheid observeren we onze (soms eigenaardige) menselijke neigingen.

* Ont-wikkeling van het zelf

Beide verankeringen vormen de basis voor zelfontwikkeling. Zo maken we stapje-voor-stapje oude grenzen vrij en integreren onze nieuwe bewegelijkheid. Hierdoor ervaren we onszelf dieper en krijgen steeds helderder zicht op dat wat is: oud zeer, fris zeer, ingesleten gewoontes, enz. Het helpt ons op weg naar een vrije uitlijning waarin ons lichaam en ons bewustzijn stabiel en flexibel is.

Soms lopen we bij zelfonderzoek tegen heftige ladingen aan. Dit vraagt om een rustigere stap-voor-stap benadering waarbij de ankers nog harder nodig zijn en wellicht hulp van een derde.

Ander Lijf’s nieuws

  • De CAY-XD les van dinsdag 45 uur komt voorlopig te vervallen.
  • Yoga- en ademweekend 24 & 25 juni te Soest: er zijn nog 8 plekken beschikbaar. Heb je je al aangemeld, maak je aanmelding dan graag definitief door een aanbetaling van €50

Namasté, Noële

kop-nieuwsbrief

 

Advertenties

Ans Krietemeijer van yogacentrum Ananda vroeg naar mijn reactie op onderstaand artikel over het negatieve effect van yoga op hypermobiliteit. Zie hier: https://yogainternational.com/article/view/joint-hypermobility-syndrome-yogas-enigmatic-epidemic

Goede yoga heeft dit effect niet, in tegendeel het stimuleert de stabiliteit. Dat zit zo.

Yoga is dé manier om zicht te krijgen op strijd in het lichaam; de strijd die het gevolg is van allerlei vormen van spanning. Deze strijd zorgt voor blokkades en stagnatie van grove en subtiele bewegingen – en doet dus energie verloren gaan.

Deze stagnatie (denk hierbij bv aan doorbloeding) leidt vrij snel tot stugheid van weefsel. Overigens is goed aangetoond dat statische houdingen (o.a. achter beeldschermen) die langer dan twintig minuten duren hetzelfde effect hebben. 

Het stugge weefsel zorgt dat toegang tot dieper liggend weefsel verdwijnt en leidt tot ‘dis-use’/ onbruik. Hierdoor verkorten structuren, zoals spieren, ligamenten (banden) en kapsel, inclusief bijbehorende circulatiekanalen van bloed-, lymfe- én zenuwstelsel. In goede yoga leer je deze strijd te herkennen en van daaruit ga je vervolgens de verkorting ‘te lijf’. Mild.

Dit is een heel andere benadering dan alle weefsel in je lichaam maar te willen verlengen. Op korte termijn zou die verlenging een sensatie van ruimte kunnen geven, als je echt voelt, voel je echter ook fragmentatie die het gevolg is van instabiliteit. Rondom elk gewricht in het lichaam ligt weefsel dat zorgt voor actieve stabiliteit (de houdingspieren) en passieve stabiliteit (met name ligamenten en kapsel). Goede yoga stimuleert het vermogen en uithoudingsvermogen van je houdingspieren. Hiervoor moet je ondermeer het verschil kunnen voelen tussen deze opbouw van kracht en de opbouw van spanning. Zoals eerder gezegd remt de tweede circulatie. De eerste doet dat niet. Overigens kan gebrek aan kracht ook spanning veroorzaken. 

Als je het hebt over circulatie, dan heb je het in de eerste plaats over de ademhaling. Je ademhaling vertelt je echt zoveel. Zo is het voor een cay-docent heel vreemd als iemand ingestort in een vooroverbuiging zit of opgeblazen in een heldhouding staat. Dat beperkt de ademhaling. Een cay-docent schrikt ook als leerlingen (juist die met hypermobiliteit) in de neerwaartse hondhouding doorhangen in hun schouders. Ze raken zo niet alleen de steun van schouderbladen kwijt voor ruimte in hart- en ademstreek, je ontneemt ze ook de kans om de verbinding tussen armen en rug stabieler te maken. Dat is nogal verwonderlijk, want ontspanning en circulatie gedijt alleen bij de gratie van (dynamische) stabiliteit … en dus hoort dit de volle aandacht van elke yogadocent te krijgen.

Ontspannen achteroverbuigen? Dat vraagt om een vrije, dynamische  doorgifte van druk en beweging door het bekken.

Van dit filmpje leer je meer:

En dat dan zelf gaan voelen.

  

ontspanning

 

Begin juli was ik met een groep critical alignment-docenten een week in Domburg onder leiding van Gert van Leeuwen. De vraag die deze week centraal stond was: ‘Wat brengt ontspanning me?’. Vorige week gaf ik de eerste yogalessen van het nieuwe seizoen in Hilversum, bij Ananda en het eerste blok van tien weken gaan we deze vraag ook onderzoeken. Voor degenen die daar een stapje verder in willen, maakte ik een aantal oefeningen (waarvan ik een aantal ook weer gebruik voor de Alignment Training die half september start bij Lijf & Visie in Soest).

De eerste oefening luidt Bodytalk 1 en staat hieronder.

Bodytalk 1

Schrijf op wat je aan je lichaam merkt, in de vier onderstaande situaties. Denkt niet te lang. Neem een van de voorbeelden of beter, werk een voor jouw bekende situatie uit. Liefst met details als geluiden, geuren, beelden en temperatuur. Dan merk je waarschijnlijk al snel op hoe je lichaam reageert. Alles is goed. Het kan zijn, dat je bij verschillende situaties dezelfde signalen opschrijft.

1. Kortdurende spanning

Voorbeelden: Alleen in het donker in Brooklyn of een deadline die je wel wilt halen, maar niet gaat halen.

Jouw voorbeeld:

 

Signalen:

 

2. Langdurige spanning

Voorbeelden: Een langdurige verhuizing inclusief complexe verbouwing. Langdurige zakelijke stress zoals een jaarsluiting en tegelijk een ontslagronde. Langdurige ziekte van iemand met wie je nauw contact hebt.

Jouw voorbeeld:

 

Signalen:

 

3. Kortdurende ontspanning

Voorbeelden: In je sas op een terras. Met het gevoel van flow aan het werk. Aan het wandelen in prachtige natuur.

Jouw voorbeeld:

 

Signalen:

 

4. Langdurige ontspanning

Voorbeeld: Een sabbatical die goed uitpakt. Een langdurige vakantie, tenzij je die net onder 2 hebt opgeschreven 😉

Jouw voorbeeld:

 

Signalen:

Deze oefening geeft je meer inzicht in de taal van je lichaam en het geeft een duidelijk beeld hoe jou lichaam op spanning en ontspanning reageert. De oefening Body talk 2 van volgende week borduurt daar op verder.

thuis spelen met het cay-bankje?

kijk op http://www.criticalalignment.nl onder ‘video’ > introductie ‘tools’ en ‘headstander’

Schermafbeelding 2014-08-19 om 16.11.11

 

http://www.criticalalignment.nl/introductie-ca/headstander/

Tijdens mijn fysiostages kom ik veel mensen tegen met schouders die als gevolg van spierspanning hoog staan en daardoor klachten geven. Ik maakte zojuist de volgende huiswerkoefening.

Schouderpauze

Doe de schouderpauze vijf keer per dag, bijvoorbeeld elke keer als je iets te drinken neemt of naar de wc gaat. De oefening duurt 30 seconden per keer. In totaal dus 2,5 minuten per dag.

Stap 1A

Schouderelevatie

Adem 5 seconden in – en trek daarbij je schouders zo hoog mogelijk richting je oren op.

Stap 1B

Adem 5 seconden uit – en laat daarbij je schouders zo diep mogelijk zakken.

Adem 5 seconden uit – en laat daarbij je schouders zo diep mogelijk zakken.

Stap 2

Hou de schouders zo laag mogelijk en adem nu 5 seconden in en  daarna 5 seconden uit.  Laat hierbij de dynamiek van de ademhaling toe – ook in de ‘schouderliezen’ (net onder je sleutelbenen). Dit zorgt voor verdere strekking van de bovenrug en dat levert een ruim gevoel aan de voorkant op, niet ‘militair’ maar open en ontspannen.

Hou de schouders zo laag mogelijk en adem nu 5 seconden in en
daarna 5 seconden uit.
Laat hierbij de dynamiek van de ademhaling toe – ook in de ‘schouderliezen’ (net onder je sleutelbenen). Dit zorgt voor verdere strekking van de bovenrug en dat levert een ruim gevoel aan de voorkant op, niet ‘militair’ maar open en ontspannen.

Stap 3

Herhaal stap 2

———————————————————————

Onderbouwing schouderpauze

Deze huiswerkoefening is bedoeld voor cliënten waarbij stress als belangrijke basis voor de hoogstand van de schouders is gevonden. De oefening wordt aangeleerd tijdens een zitting en in volgende sessies geëvalueerd.

Peper et al. vonden in hun onderzoeken met een oppervlakteelektomyogram (EMG) dat mensen zich tijdens computerwerk veelal niet bewust zijn van een verhoogde spierspanning van de musculus (m). trapezius, het voorste deel van de m. deltoideus en de onderarmspieren of van een toename van de ademfrequentie. Zij pleiten ervoor om door middel van myofeedback dergelijke spanning vast te stellen en mensen zich ervan bewust te maken c.q. mensen te leren op ontspannen wijze te werken.

Waersted en Westgaard vonden dat met name de m. trapezius op stress reageert met een verhoging van de spierspanning. De reactie was dosisafhankelijk: hogere stressniveaus leidden tot hogere spierspanning.

Bovenstaande is overgenomen uit de Verantwoording en toelichting van de KNGF Kans Richtlijn.

De ademoefening is ontleend aan de masterthese ‘Kan stress verminderen door het toepassen van hartcoherentie’ van Van de Haspel.  Haar onderzoek laat zien dat een korte periode (2 weken) met weinig training (4 sessies van een half uur) en een geringe hoeveelheid huiswerk (5 keer een halve minuut per dag) voldoende is om de fysiologische avoidancetoestand van stress te kunnen veranderen in de richting van ‘approach’ met positieve gevolgen voor het lichamelijke, emotionele en cognitieve ‘overall’ stressniveau.

Van den Haspel, J. (2009) Kan stress verminderen door het toepassen van hartcoherentie?. Masterthese Hersenen & Gedrag Rijksuniversiteit Groningen

Peper, E., Wilson, V. S., Gibney, K. H., Huber, K., Harvey, R., & Shumay, D. M. (2003). The integration of electromyography (SEMG) at the workstation: assessment, treatment, and prevention of repetitive strain injury (RSI). Applied Psychophysiology and Biofeedback, 28(2), 167-182.

Waersted, M., & Westgaard, R. H. (1996). Attention-related muscle activity in different body regions during VDU work with minimal physical activity. Ergonomics, 39(4), 661-676.

Zes weken geleden was ik met vrienden in de Champagne, in gesprek met een champagneboer. De beste vakman vertelde over zijn wijnmaakfilosofie. Terwijl hij vertelde dat hij hierbij rekening hield met de stand van de maan – zag ik een vriendin met haar ogen draaien. Zo van ‘nee he, niet van dat zweverige gedoe’. Voor ik het wist, kronkelde mijn brein en flapte ik eruit dat ik ook niks had met de stand van de maan en bijvoorbeeld ook niet geloof in eb en vloed. Dit en variaties daarop werden de oneliners van onze wijnreis.

De derde industriële en digitale revolutie wekt in toenemende mate de schijn dat alles maakbaar en controleerbaar is. Het bleek voor ons een heerlijk verfrissend en rustig idee dat het nog een tijdje duurt voor we eb en vloed controleren.

Eb & vloed

In het vorige bericht staat mijn recensie over het boek ‘Eerlijk over yoga’ van William Broad. Gelukkig krijg ik er veel reacties op. Het boek leeft en dat is goed nieuws. Eerlijk-over-yoga

Wat me opvalt in de reacties is hoe makkelijk mensen iets als een feit aannemen. Dat gebeurt bijvoorbeeld ook in de recensie over het boek in Yoga Magazine! Kennelijk is de behoefte aan waarheden, zekerheden groot, maar de vraag is of je die in dit boek gaat vinden. Graag vertel ik daarom nog wat meer over (medisch) wetenschappelijk onderzoek. Hopelijk draagt dat een beetje bij, aan een wat mildere en meer open houding tijdens het lezen.

Ik schreef al dat ik bezig ben met een studie fysiotherapie en dat dat vak, net als yoga, lang niet door iedereen even serieus werd genomen. Dankzij wetenschappelijke onderzoeken is daar grote verandering in gekomen. Dit betekent ook dat wij in de schoolbanken wekelijks alle kanten van wetenschappelijk onderzoek belichten – en bijvoorbeeld criteria leren hanteren.

Criteria voor wetenschappelijk onderzoek

Als je ergens van overtuigd bent, dan vind je volop bewijs voor die overtuiging. Maakt dat je overtuiging tot een feit, een waarheid? Nee. Hoe goed je je best ook doet om werkelijk objectief te zijn, dat valt niks mee. Gelukkig bestaan er lijsten met criteria, zoals de Pedro- en de Delphilijst. Zij helpen ook om medische wetenschappelijke artikelen te beoordelen. Het komt er op neer dat onderzoek zo ‘blind’ mogelijk gebeurd, zonder enige subjectieve beïnvloeding.Wat zouden de artikelen in Eerlijk over Yoga boek scoren?

Schermafbeelding 2013-05-28 om 08.50.16

De Pedro-lijst om de kwaliteit van medisch onderzoek te meten

Zero points

In het kader staat de Pedrolijst. Als je ja kunt antwoorden op een vraag, levert dat 1 punt op. Minder dan 3 punten betekent dat onderzoek geen wetenschappelijke kwaliteit heeft. In het boek worden sowieso weinig onderzoeken aangehaald, maar vooral verhalen. De onderzoeken die worden aangehaald hebben veelal geen directe relatie met yoga en de onderzoeken die dat wel hebben zouden – helaas helaas – veelal nul punten halen. Dat is ook de reden dat ze niet in een database als PubMed te vinden zijn. Is er dan helemaal geen wetenschappelijk bewijs over yoga?

Steeds meer bewijs

Gelukkig komt er steeds meer goed onderzoek naar yoga. Een voorbeeld daarvan is artikel van Rocha et al (2012). Dat kun je volledig op internet lezen. Hiernaast een samenvatting. Ook hier overigens blijft de vraag … wat kun je met wetenschappelijk onderzoek?

Het komt wel goed met het bewijs

Het komt wel goed met het bewijs

Zelfs goed wetenschappelijk onderzoek is niet heilig

Nieuwsgierig geworden naar de zin en onzin rondom wetenschappelijk onderzoek? Neem dan de tijd om het filmpje te bekijken van Prof.dr. Yvo Smulders, hoogleraar Interne Geneeskunde: https://www.youtube.com/watch?v=PRiSlU1ucqI. Heerlijk droog daagt hij zijn publiek uit om niet blind te varen op wetenschappelijk ‘bewijs’. Zelfs bij goed wetenschappelijk onderzoek is het bijvoorbeeld maar de vraag of de patiënt in de stoel tegenover de arts overeenkomt met de patiënt uit het onderzoek. Grosso moddo is dat zo in 10% van de gevallen. Waar vind je de waarheid dan?

Wijsheid ontwikkelen

Ik herken de behoefte aan waarheden – want die geven zekerheid en vertrouwen. Die behoefte kan echter ook wat blind maken en ons juist wegleiden van wijsheid. Ik hoop dat bovenstaande helpt bij die milde, open leeshouding die zo waardevol is als je wilt leren.

Eerlijk-over-yogaIk raad elke yogi aan om Eerlijk over yoga te lezen. Niet om zijn wetenschappelijke pretenties wel omdat het een aanzet kan zijn tot vooruitgang.  

Wetenschappelijk, wetenschappelijker, wetenschappelijkst

De wetenschappelijke pretenties van het boek zijn erg groot. Op de achterkant van het boek staat ‘In Eerlijk over yoga gaat William J. Broad op zoek naar de wetenschap achter yoga. Elders in het boek staat ‘Dit boek […] ontwart meer dan een eeuw aan wetenschappelijk onderzoek.’ Als lezer verwacht je hierdoor nogal wat. Je verwacht overzichten met onderzoeksresultaten en liefst concrete conclusies. Helaas. Het boek staat vol met verwijzingen naar onderzoeken, maar die zijn eigenlijk nooit wetenschappelijk. Veel vaker gaat het om single cases of indrukken van vermoedelijk kundige mensen.

Leg het boek om deze reden niet weg, zet wel je gezond boerenverstand op volle sterkte en lees het als meningen over het yogawel en -wee.

Van hersenbloeding tot seksles

Wat het boek interessant maakt, is dat er een soort ordening ontstaat in de krachten en klachten dankzij yoga. Aan de hand van zeven thema’s die variëren van letsel tot seks komen ze langs. Uiteindelijk is het vooral het hoofdstuk over letsels dat indruk maakt. Het laatste dat je immers wilt als yogadocent en –leerling, is dat yoga resulteert in letsel.

Anderhalf jaar geleden zocht ik voor mijn fysiotherapiestudie naar wetenschappelijke artikelen over letsels als gevolg van yoga. Ik kon er in belangrijke databases als pubmed niet eentje vinden. William Broad blijkbaar ook niet. Hij vult het hoofdstuk daarom vooral met de resultaten van gesprekken met mensen. Hij komt zo tot voorbeelden als:

  • een jongeman die dagen achtereen urenlang op zijn hielen zat en daardoor problemen met traplopen kreeg
  • een 42-jarige vrouw die in slaap viel tijdens de zittende vooroverbuiging, paschimottanasana en daardoor de zenuwen in haar been beschadigde
  • een 28-jarige vrouw die een beroerte kreeg door op haar hoofd te balanceren met haar nek ver naar achteren gebogen

De voorbeelden betreffen vrij extreme situaties en steeds single cases. Dit zegt weinig.

Een brede conclusie die voorzichtig getrokken wordt is dat vooral extreme eindstanden van de nek een verhoogd risico op een hersenbloeding met zich meebrengen. In de chiropractie – waarbij de therapeut de beweging maakt (riskanter dus) – is uitgebreid onderzoek gedaan naar dit letsel, maar er is nooit eensluidend bewijs gevonden. Slachtoffers zijn mogelijk ‘high at risk’ en letsel had op korte termijn ook kunnen ontstaan tijdens het over de schouder kijken in de auto, het liggen met het hoofd in de wasbak van de kapper of tijdens het witten van een plafond. Een dergelijke conclusie creëert bij de lezer makkelijk angst en daar is niemand volgens mij bij gebaat. Voor een goede docent is gebrek aan coördinatie in de nek overigens makkelijk waar te nemen.

Als lezer kun je het beste kennis nemen van de voorbeelden en verder bladeren. Er wacht immers nog een hoofdstuk over goddelijke seks.

Sex sells

‘Sex sells’ dacht William Broad vast, want hij geeft seks een prominente plek in en op het boek. Aan die prominente plek is weinig verkeerd natuurlijk, in tegendeel. Ik mis helaas wel een beetje de link met yoga. Die mevrouw die een orgasme heeft van twee uur, oefent vast nog veel meer dan yoga. Gelukkig voor William komt hij desondanks tot grote inzichten: ‘Ik deed al tientallen jaren aan yoga, maar nu […] besefte ik dat de structuur van de meeste lessen – toevallig of opzettelijk – gericht was op de weergave van een van de elementairste van alle menselijke ervaringen’. Een yogales doet hem denken aan een vrijpartij. Even later onderstreept hij zijn inzicht en heeft het over zweet in de yogales, kleding die uitgaat en ademhaling die sneller wordt.

Je kijkt ineens heel anders naar een yogales, maar zelfs een gemiddelde voetbaltraining wordt een sexy aangelegenheid. Met zijn warming-up en cooling-down en ergens daartussen het hoogtepunt, de climax met veel zweet en zwaar ademen en soms zelfs een jack dat uit wordt getrokken.

De auteur heeft weliswaar veel moeite om koers te houden, maar zou dit boek yoga desondanks verder kunnen helpen?

Leve de vooruitgang

Een fysiotherapeut werd 20 jaar geleden door weinig artsen serieus genomen, vooral omdat er veel aangerommeld werd. Dat is nu anders, mede dankzij wetenschappelijk onderzoek en kritische zelfreflectie. Dit boek lijkt me een krachtig oproep om gerommel in yogaland uit te bannen en aan zelfreflectie te doen. Omdat je daar als yogi alleen maar voorstander van kan zijn, is het goed om voeling te houden met de materie die in dit boek langs komt.

Gert-over-yoga-Foto

Wil je Critical Alignment beter begrijpen? Dan raad ik je dit uitgebreide interview met leraar Gert van Leeuwen aan:

http://www.criticalalignment.nl/nl-NL/pages/101/Gert-van-Leeuwen.aspx

Advertenties